Estetik Diş Hekimliği

DİŞ HEKİMLİĞİNDE ESTETİK

Daha güzel ve daha estetik olma arayışı eski çağlardan beri insanoğlunun en cok ilgi duyduğu konuların başında gelir. Günümüzde estetik,  gerek çevrenin dayatması ve gerekse sosyal medyanın da etkisi ile toplum tarafından giderek daha fazla önem kazanan bir olgu haline gelmiştir. Tatmin edici bir dış görünüş ve estetik bir imaj; bireyi sosyal, duygusal ve ekonomik açıdan yukarıya taşıyan bir gereklilik halini almıştır.

İnsan vücudunda en çok dikkat çeken parça olan yüz bölgesi içerisinde ağız ve dişler estetik açıdan büyük önem taşımaktadır. Günümüz diş hekimliğindeki bilgi, materyal ve teknolojik anlamdaki gelişmeler sayesinde minimal dokunuşlarla dişler üzerinde yapılan ufak değişiklikler ile dişlerdeki mevcut şekil, renk ve konum bozuklukları düzeltilerek kısa zamanda hastada büyük estetik değişiklikler yapılabilmektedir.

GÜLÜMSEME TASARIMI

Güzel bir gülümseme kişiler üzerinde pozitif bir etki yaratarak daha sempatik ve özgüvenli bir ilk izlenime sebep olur.   Diş hekimliği teknolojisinin gelişmesi ile beraber, estetik diş hekimliğinin en çok odaklandığı konsept gülüş tasarımı olmuştur. Gülümseme tasarımı belirlenirken ağız ve diş yapısı bir bütün halinde değerlendirilerek, hastanın yüz profili ile uyumlu olarak  dişlerde yapılan şekil ve dizilim değişiklikleri ile yeni bir dizayn oluşturularak harmony sağlanmış olur.

Gülümseme tasarımı oluşturulurken cinsiyet, yaş, yüz hatları, kas aktiviteleri, mevcut dişler ve dizilimi, oklüzyon, dişler ile dudaklar ve dişeti ilişkisi gibi birçok faktör bir arada değerlendirilerek sonuç dizaynı yapılmalıdır;

Cinsiyet: kadınlarda erkeklerden yaklaşık olarak iki kat kadar diş görünümü fazladır. Ayrıca kadınların dişleri daha yuvarlak hatlıyken erkeklerde daha köşeli ve düz hatlar mevcuttur. Yine dudak diş ilişkisini değerlendirecek olursak kadınlarda gülme hattı kurvatürlü bir yapı sergilerken erkelerde daha düz bir dizilim söz konusudur. 

Yaş:yaşlanma ile dokularda yıkımlar başlar. Dişlerde aşınmalar ve renk koyulaşmaları meydana gelir. Kaslarda tonus azalmasına bağlı olarak nasolabial oluk derinleşir, üst dudakta gevşeme ve diş desteği kaybı ile üst dişler daha a görünmeye başlarken alt dişlerin görünmesi artar. Yine yaş ile birlikte dişetindeki kayıplar ile dişler arası boşuklar artarak estetik görüntü kaybı oluşur. 

Yüz: hastanın yüz şekli ile uyumlu yapıdaki dişler seçilmelidir. 

Dişeti Sağlığı ve Yapısı: Dişetleri dişleri çepeçevre saran ve görünümü ve sağlığı etkileyen en önemli unsurlardandır. Dişetindeki enfeksiyonlara bağlı olarak dişetlerindeki ödem, renk ve görüntü değişiklikleri estetiği bozacaktır. Ayrıca dişetlerindeki çekilmelere bağlı olarak artmış diestamalar da estetiği bozan başka bir unsurdur. Yine gummy smile dediğimiz dişetinin istenenden fazla görünmesi durumunda dişetleri tekrar konumlandırılarak yukarıya alınabilir. Aynı şekilde dişeti seviyelerinin farklı olmasına bağlı estetik olmayan görüntü yeniden seviyelendirme yapılarak çözülebilmektedir.  Dişeti pigmentasyonuna bağlı renk değişiklikleri ise laser tedavisi ile düzeltilmektedir. 

Diş Yapısı: Dişlerin büyüklük,genişlik, şekil ve ark içi ve arklararası ilişkileri estetik değerlendirmelerin önemli bir parçasını oluşturur. Şekil bozuklukları büyüklüklerine göre ufak kompozit dokunuşlarla veya lamina tedavisi ile kolayca düzeltilebilmektedir. 

Laminate Veneerler

Laminate veneerler hastalar tarafından yaprak porselen olarak da bilinen,  ön bölgede tercih edilen, dişlerin ön yüzeylerine yerleştirlen çok ince porselenlerdir. Dişler üzerinde çok az aşındırma yapılarak veya hiç aşındırma yapmadan uygulanan başarılı, uzun ömürlü estetik açıdan tatmin edici konservatif tedavi yöntemidir. 

İnce porselenlerin ışık geçirgenliğinin çok iyi olması sayesinde mükemmel bir estetik sonuç sağlanarak, özel yapıştırıclar ile diş dokusuna bağlanarak dayanıklıkları da artırılmaktadır. Yine porselenlerin çok ince olması sebebiyle dişeti ve çevre dokular ile uyumlu bir görüntü elde edilmektedir.

Kullanım alanları

Çeşitli nedenlere bağlı diş renklenmeleri

Ön grup dişlerdeki diestamaların kpatılması

Diş yapısında meydana gelen doku bozuklukları ve malformasyonlar

Dişlerin ön yüzeylerindeki sağlıksız ve estetik olmayan restorasyonlar

Kron boyu kısa dişlerin düzeltilmesinde

Aşınmış ve erozyona uğramış dişler

Dişlerdeki rotasyonlar ve ufak dizilim bozuklukları

 

Avantajları

Çok az preparasyon yapılarak veya hiç preparasyon yapılmadan istenilen estetik görüntü elde edilir

Renk seçenekleri vardır ve yapılan renk değişiklikleir kalıcıdır

Dayanıklıdır

Uzun süreli olarak kullanılmaktadır

Kısa zaman içerisinde büyük estetik başarı sağlamaktadırlar

 

 

DİŞ BEYAZLATMA (BLEACHING)

 

Günümüzde hastaların estetik beklentilerinin artması ile birlikte beyazlatma işlemi de önem kazanmıştır. Beyazlatma tedavisi ile farklı ajanlar kullanılarak diş renklenmeleri etkin bir şekilde giderilirken diş rengi 2-3 tona kadar açılabilmektedir. 

Diş beyazlatma işlemi hekim tarafından muayenehane ortamında yapılabildiği gibi, hasta tarafından hekim kontrolünde ev ortamında da yapılabilmektedir. Ofiste çok daha etkili ve hızlı bir sonuç alınabilirken, hekimin hazırladığı plaklar ile hasta 4-5 haftada ev ortamında da beyazlatma işlemini yapabilmektedir. Ofis tipi beyazlatma ev tipine göre daha etkilidir ve kalıcılığı yüksektir. 

Hangi durumlarda beyazlatma yapılabilir:

Yaygın diş renklenmeleri

Yaşlılığa bağlı diş renginde koyulaşma

Sigara, çay, kahve gibi çevresel faktörlere bağlı renklenmeler

Florozis, tetrasiklin renklenmeleri

Travma ile pulpal değişiklikler

Restoratif tedavilerden önce ve sonra 

 

Diş beyazlatma işlemi, klinik ortamında hekim tarafından yüksek konsantrasyonlu beyazlatma ajanları ile kısa sürede yapıldığından, etkin, hassasiyeti az ve kalıcılığı daha fazla olmaktadir. Tedavi sonrası diş renginde 1-2 yıl içerisinde bir miktar geri dönüş olabilmektedir. Beyazlatma sonrası hastanın hekimin kurallarına uyması, çay,kahve, sigara gibi alışkanlıkları , diş yapısı bu süreyi etkilemektedir.

 

TAM SERAMİK RESTORASYONLAR

Ağız içerisinde herhangi bir bölgede dişlerden sadece bir tanesinin kaybedilmesi ile birlikte çiğneme, konuşma ve estetik bozukluklar ve hatta eklem bozuklukları ortaya çıkabilir. Dişlerdeki bir veya birden fazla komşu diş eksikliklerini kuron veya köprü sabit protezler ile çözülmektedir. Sabit protez materyalleri metal- seramik veya tamamen seramik materyaller ile hazırlanmaktadır. Metal destekli seramik protezlerin ışık geçirgenliklerinin olmaması ve metal yansıması yapabilmesi sebebiyle estetik olarak dezavantajlı protezlerdir.

Günümüzde seramik sistemlerin farklı yöntemlerle güçlendirilmesi sayesinde hem estetik olarak oldukç başarılı hem de dayanıklı restorasyonlar yapılabilmektedir. Tam seramik restorasyonlar ışık geçirgenlikleri sayesinde doğal dişe benzer bir görünüm serglmektedirler. Zirkonya ve güçlendirilmiş lityum di silikat cam seramikler ile dayanıklı ve estetik restorasyonlar yapılarak diş eksşklikleri ve diş dokularındaki kırık, travma ve aşınma sebebiyle olan harabiyetler başarılı ve kalıcı bir şekilde tedavi edilmektedir.

 

CAD-CAM(bilgisayar destekli yazılım/bilgisayar destekli üretim)

Daha önce farklı alanlarda kullanılan CADCAM sistemlerinin diş hekimliğine girmesi 1980 li yıllarda olmuştur. O tarihten itibaren ilerleyen CAD-CAM teknoloji sayesinde günümüzde tek seansta birçok tedavi şekli uygulanmaktadır. 

Günümüzde CAD-CAM sistemlerigülümseme tasarımı dizaynı, inley, onlay, laminate veneer, bölümlü kuron, tam kuron ve köprüler, implant destekli protezlerde dayanak üretilmesi, hibrit protez alt yapı tasarımı ve üretilmesi, implant cerrahisinde kullanılan stentlerin üretilmesi, ortodonti gibi pek çok alanda kullanılmaktadır. 

CAD-CAM sisteminde agız içinden bilgisayar yardımı ile ölçü alınır, bu ölçü ile direkt olarak  digital ortamda istenilen özellikler verilerek restorasyon hazırlanır, hazırlanan restorasyon milling cihazı ile yine farklı renk ve özelliklerdeki hazır bloklar kullanılarak işlenir, parlatma ve yüzey özellikleri işlemleri bitirilerek hasta ağına tek seansta takılır.

CAD-CAM uygulamaları birçok avantajı beraberinde getirmiştir. Geleneksel ölçü alma yöntemlerini ortadan kaldırmış ve bekleme süresini kısaltmıştır. Daha iyi özelliklerdeki restoratif materyallerin daha kısa sürede elde edilmelerine imkan tanımıştır. Zirkonya gibi dayanıklı ve estetik materyaller CAD-CAM sistemi ile kullanılabilmekte, üretimde standardizasyon sağlandığı için kalite kontrolü yapılabilmektedir. İndirekt yöntemlerle uzun saatlerde yapılan laboratuvar işlemlerini ortadan kaldırarak hata potansiyelini oldukça azaltmış ve çapraz kontaminasyon olasılığını en aza indirmiştir.

CAD-CAM sistemlerinin en büyük avantajlarından birisi tek seansta 1-2 saat içerisinde restorasyonların bitirilebildiğinden hem hekim hem de hasta açısından zaman kaybını minimuma indirmesidir. Bu sayede çeşitli klinik hassasiyeti azaltan ölçü alımının elimine edilesi ile birlikte, geçici kuron hazırlama zorunluluğu ortadan kalkar, seans sayısı azaldığı için ekonomik olarak avantaj yaratır. Geleneksel yöntemlerde olduğu gibi CAD-CAM yöntemlerinin de başarısı ve uzun ömürlü olması iyi bir preparasyon, detaylı digital ölçü ve tasarımın nasıl yapılacağının bilinmesine bağlıdır.

 

INLEY-ONLEY

Kompozit dolgular arka grup dşlerin restorasyonlarında başarı ile uygulanmaktadırlar. Fakat dişlerdeki fzla miktardaki madde kayıplarında yeterli fiziksel özellikleri sağlayamamktadırlar. Zamanla aşınmaları, uygulanma sonrasında hassasiyet oluşabilmesi, renklenmesi ve sertleşmeleri sırasındaki büzülme özellikleri dolayısı ile geniş madde kayıplarında alternatif tedavi şekillerini gündeme getirmiştir. İnley ve onleyler agız dışında hazırlanarak kaviteye uygun yapıştırıcılar ile yerleştirlir. İnley ve onley dolgular kompozit ve seramik materyaller ile hazırlanırlar. Kompozit materyaller hazırlanmalarının kolay olması, düşük maliyet ve tamir edilebilme avantajlarının yanısıra, düşük dayanıklılık, aşınmaya yatkın olması ve zamanla renklenmesi gibi dezavantajlara sahiptir. Seramik inley-onley dolgular biyouyumludur, yüksek aşınma direnci sergilerler ve estetiktirler. Ancak geleneksel yöntemlerle ölçü alınması ve laboratuvar işlemleri sebeiyle birkaç seansta tamamlanabilmesi deazavantajlarıdır.

Günümüzde CAD-CAM sistemleri ile ağız içerisinden digital ölçü alınarak 1-2 saat içerisinde mükemmel uyımlu ve estetik seramik inley ve onley hazırlanarak bu dezavantajın önüne geçilmektedir.

 

PROTEZ 

 

Protez kaybedilmiş doku veya organların, yapay bir materyal ile tamamlanarak fonksiyon ve görüntünün yeniden idamesini sağlayan apareylerdir. Hekim veya hastanın takıp çıkartabilmesine göre sabit ve hareketli protezler olarak ikiye ayrılır. 

Sabit Protezler: 

Bir veya daha fazla diş eksikliğinde, kaybedilen diş komsuluklarından yararlanılarak yapılan kuron ve köprü protezleri sabit protezlerdir. Kuron köprü protezlerinde metal destekli seramik materyaller başarı ile uygulanmaktadırlar. Ancak diş üzerinde fazla aşındırma gerektirmesi, metal yansımaya sebep olması ile estetiğinin yeterince olmaması ve bazı materyallere karşı alerjik tepki oluşabilmesi sebebiyle alternatif olarak estetik tam seramik kuronlar kullanılabilmektedir.

Günümüzde CAD-CAM teknolojisi ile yüksek dayanıklılık, kalite ve estetik özellikli kuron-köprüler, bir gün içerisinde hazırlanarak hastanın hizmetine sunulmaktadır.

 

Hareketli Protezler

Hasta tarafından kolayca takılıp çıkartabilinen protezler, hareketli protezler olarak adlandırılırlar. Bu protezler desteğini dişler, cevre doku ve kaslar ve çene kemiğinden alarak hastaya kaybettiği fonksiyon, fonasyon ve estetik özellikleri yeniden kazandırır. Eger hasta agzında hiç diş yoksa tam protezler, eger dişler mevcutsa hareketli bölümlü protezler olarak sınıflandırılırlar.

Hareketli bölümlü protezler hassas tutucu denilen sistemlerle, estetik başarı ile yapılabildiği gibi kroşe destekleri ile de hazırlanabilir.  Hassas tutucular halk arasında ‘çıt çıt’ diye de bilinen yapılar ile sabit protezlere yüksek tutuculuk ve estetik sağlanarak bağlanmaktadır. 

Bir diğer seçenek ise halk arasında kanca ile bilinen kroşe tutuculu hareketli protezlerdir, iyi bir ağız hijyeni sağlandığı sürece hastaya tatminkar bir şekilde hizmet etmektedir. 

 

Tam Protezler

 

Ağız içindeki tüm dişlerin kaybı sonucu yapılan hareketli protezlerdir. Tam protezler tüm dentisyonu ve ilişkide olduğu maksiller ve mandibular ilişkiyi yerine koyan protezlerdir. Dişsiz çenelerden tutuculuk ve desteklik alınarak elde edilir. Bu şekilde dişsizliğe bağlı olarak meydana gelen dudak ve yanak desteği kaybı desteklenir,  düşmüş alt yüz yüksekliği idame edilir ve hastaya yeniden etkili çiğneme yapabilecekleri dişler verilirken estetik  ve fonasyon yeniden kazandırılır.  Yeterli kemik mevcudiyetinde implantlardan yardım alınarak yapılan tam protezler ile tutuculuk artırılarak daha konforlu bir protez elde edilir.

 

İmplant Destekli Protezler

Kaybedilen diş veya dişlerin yerini alan sabit veya hareketli protezlere destke amacıyla kemik içine yerleştirlen biyolojik uyumlu titanyum yapılardır.İmplant sayesinde tekli veya çoklu  diş eksikliklerinde komşu dişlere zarar verilmeden  boşlukların rehabilitasyonu söz konusudur. Bu şekilde hem diş ve dişeti korunmuş, hem de dişsiz kalan kemiğin zaman içindeki rezorbsiyonu engellenmiş olur. Mevcut dişsiz alanın büyüklüğüne göre implant sayısı belirlenerek üzerlerine kuron ve köprü restorasyonlar yapılır.

Tam dişsizlik durumlarında yine implantlardan desteklik sağlanarak uygulanan overdenture protezlerde, geleneksel tam protezlere göre tutuculuk anlamlı şekilde artırılarak hastaya tatmin edici bir protez sunulur. Aynı zamanda mevcut kemik seviyesi ve kalınlığı da korunmuş olur. 

 

 

Yaşlılıkta Diş Bakımı

Günümüzde yaşam standartlarının iyileşmesi, tıbbın gelişmesi, bireyin kendine ve çevresine daha fazla önem vermesi ve bilinçlenme ile insan ömrünün uzunluğu artmış ve yaşlı nüfusu çoğalmıştır.

Ağız içindeki diş çürükleri, dişeti iltihapları, artık kökler gibi durumlar fokal odak olarak davranarak kan dolaşımı yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılarak enfeksiyon yaratabilir. Bu durum özellikle sistemik hastalıkları fazla olan yaşlı bireyler olarak ekstra önem kazanmaktadır.  Geriatrik bireylerde ağız hijyeninin sağlanarak, eksik dişlerin tedavi edilmesi gerekmektedir. Yaşlı hastalarda tam dişsizlik durumlarında tam protezler yapılarak estetik, fonksiyon ve fonasyon yeniden kazandırılarak eklem sağlığı da korunmuş olur. Bu durum yaşlı hastalarda psikolojik destek açısından da önem kazanmaktadır.  Yeterli kemik mevcutsa sistemik problemler göz önünde bulundurularak implantlarla desteklenen tam protezlerle cok daha iyi bir tutuculuk sağlanabilir.

Yaşlı hastaların hekim tarafından protez bakımı ve hijyen eğitimi konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir.

 

 ALL-ON-4  ve ALL-ON-6

 

Tamamen dişsiz ve kemik rezorbsiyonunun fazla olduğu hastalarda geleneksel implant tedavisinin yapılamayacağı durumlarda, özel açılı implantlar ve özel protez ara parçaları kullanılarak yapılan özel protezlerdir. Heman implant cerrahisi sonrası uygulanan sabit geçici protezler sayesnde hasta dişlerine tek seansta kavuşmaktadır.

Avantajları:

Sabit protez yapılabilmesi

Daha kısa sürede nihai protezin elde edilebilmesi

Hareketli protezlere iyi bir alternatif olması

Sinüs lift, kemik greftlenmesi gibi ileri cerrahi işlemleri elimine edebilmesi

İmplant cerrahisi hemen sonrasında geçici protelerin uygulanarak hastanın dişsiz kalmaması

Protezler sabit olduğundan hastanın kullanımı, hijyen sağlaması daha kolaydır.

Tam protezlerdeki gibi damak bölgesi kapanmadığından daha konforludur ayrıca bulantı refleksi olan hastalar rahatlıkla kullanabilir, 

Tek seansta uygulanabilidiğinden geleneksel implant tedavisine göre daha kısa zamanda tedavi sonlandırılır.